Jak wybrać radiotelefon bez licencji

Na rynku jest dostępnych wiele modeli radiotelefonów nie wymagających licencji. Nie wymagają one posiadania specjalistycznej wiedzy i zdania egzaminu w celu uzyskania tzw. „pozwolenia radiowego”. Niniejszy artykuł powstał z myślą o ułatwieniu świadomego wyboru urządzenia najlepiej dopasowanego do potrzeb użytkownika.

Rodzaje radiotelefonów niewymagających pozwolenia radiowego

Radiotelefony nie wymagające licencji mogą pracować w różnych standardach:

1. CB czyli pasmo obywatelskie. To historycznie najstarsze rozwiązanie. Są to radiotelefony analogowe, pracujące w paśmie 27 MHz czyli na falach o długości ok. 11m. Oznacza to, że promiennik referencyjnej anteny (dipola półfalowego) w tym paśmie ma długość około 5.5m. Trudno sobie wyobrazić antenę o tej długości na dachu samochodu a co dopiero mówić o radiotelefonie ręcznym… Dlatego w praktyce w radiotelefonach CB stosuje się anteny krótsze, a ich dopasowanie elektryczne do końcowego stopnia mocy nadajnika odbywa się poprzez wbudowany w nich układ cewek i kondensatorów zapewniających wymaganą impedancję. Radiotelefony CB mogą pracować na 40 kanałach ze stosunkowo dużą mocą, wynoszą 4W dla modulacjach AM i FM oraz 12W dla modulacji SSB. Dzięki możliwości instalacji dowolnej anteny przeznaczonej na to pasmo umożliwiają łączności na największe odległości, aczkolwiek jest to okupione zdecydowanie większymi niż w pozostałych urządzeniach zużyciem energii, rozmiarami i wagą. Radiotelefony CB występują zarówno jako urządzenia przenośne, przewoźne jak i stacjonarne.
2. PMR446. PMR to skrót z języka angielskiego od „Private Mobile Radio” a 446 odnosi się do wykorzystywanych częstotliwości (pasmo 446MHz). Ich moc jest ograniczona do 500mW co pozwala osiągać skuteczne zasięgi od kilkuset metrów w obszarze zurbanizowanym do kilku kilometrów w terenie otwartym. Zgodnie z warunkami homologacji, radiotelefony PMR446 moga występować tylko w wersji przenośnej, a ich antena musi być umocowana na stałe – nie można jej odkręcić i zamontować w to miejsce innej. Radiotelefony PMR446 to urządzenia analogowe, pracujące na 16 kanałach w modulacji FM. System PMR446 jest przyjęty do użytkowania zarówno w krajach Europejskich, jak i wielu położonych poza Europą – aczkolwiek w niektórych z nich z ograniczeniem do pierwszych 8 kanałów. Jednym z krajów, w których nie można korzystać z tych radiotelefonów bez licencji,  jest USA. W tej klasie urządzeń panuje największa różnorodność a użytkownik przy zakupie może łatwo nabawić się bólu głowy.
3. dPMR446. Dodatkowa litera w nazwie w stosunku do PMR446 oznacza „digital” („cyfrowy) i odnosi się do wykorzystywanej modlacji – są to bowiem urządzenia cyfrowe, pracujące w modulacji FSK. Podobnie jak dla PMR446, ich moc jest również ograniczona do 500mW, antena musi być umocowana na stałe, ale liczba kanałów to już nie 16 a 32. Ich wadą jest niestety wyższa cena – aczkolwiek dzięki temu liczba ich użytkowników jest zdecydowanie mniejsza, co w połączeniu z większą liczbą dostępnych kanałów ułatwia nawiązanie łączności. Urządzenia dPMR446 najczęściej potrafią również pracować w trybie PMR446 – oczywiście z liczbą kanałów ograniczoną do 16.

Kluczowe aspekty przy wyborze radiotelefonu

Nowoczesne radiotelefony oferują dużą paletę dodatkowych funkcjonalności. Przed zakupem warto wybrać te, na których nam zależy, dzięki czemu będziemy mogli dokonać optymalnego wyboru. Na co zwrócić uwagę?

• Liczba kanałów. Niektóre starsze urządzenia mogą nie obsługiwać wszystkich dozwolonych częstotliwości.
• Dual Watch, czyli możliwość nasłuchu na dwóch kanałach, np. kanału ratunkowego i naszego kanału rodzinnego lub organizacyjnego. Radiotelefon w sposób niezauważalny dla użytkownika cały czas przełącza się pomiędzy tymi kanałami do momentu wykrycia transmisji na jednym z nich.
• Monitor, czyli funkcja wyłączenia dedykowanym klawiszem tzw. blokady szumów („squelch”). Jest ona przydatna przy słabym sygnale korespondenta, przerywanym przez układ blokady szumów.
• Subtony, czyli rozwiązanie zwiększające prywatność korespondencji. Rozwiązanie to polega na dodaniu do transmisji niesłyszalnego dla odbiorcy sygnału, który powoduje odblokowanie urządzenia odbiorcy. W celu nawiązania korespondencji w nadajniku i odbiorniku musi być wybrany ten sam subton, w przeciwnym razie radiotelefon odbiorcy będzie milczał, pomimo tego, że ustawiony jest na tym samym kanale.
• Skaner kanałów. Po jego uruchomieniu radiotelefon bardzo szybko przeskakuje wszystkie dostępne kanały, zatrzymując się na tym, na którym prowadzona jest transmisja.
• Skaner subtonów. Po jego uruchomieniu radiotelefon sprawdza, czy na kanale, którego słuchamy, wykorzystywany jest subton, dzięki czemu po jego znalezieniu możemy włączyć się do rozmowy gdyż w przeciwnym razie odbiorcy po prostu nas nie usłyszą.
• Vox, czyli funkcja uruchamiania nadajnika głosem zamiast naciśnięciem przycisku PTT (Push To Talk). Przydatne przy korzystaniu z zestawu mikrofon/słuchawka w sytuacjach, gdy mamy zajęte ręce, np. podczas jazdy na nartach.
• TOT (Time Out Timer), czyli funkcja przerywająca nadawanie po upływie określonego czasu. Czas ten w niektórych telefonach może być programowany przez użytkownika, w innych jest zaprogramowany na stałe i nie można go zmienić.
• Złącze do podłączenia zestawu mikrofon/słuchawka – istotne, gdy planujemy korzystać z funkcji Vox lub chcemy zapewnić prywatność naszemu korespondentowi.
• Możliwość pracy zarówno z dostarczonym w zestawie akumulatorem, jak i przy wykorzystaniu popularnych baterii, najczęściej typu AA lub AAA.
• Standard złącza ładowania – najnowsze radiotelefony korzystają ze zunifikowanego złącza USB-C, dzięki czemu unikamy zabierania dodatkowych kabli.
• Czas ładowania – wiele radiotelefonów potrzebuje kilku, aż do 8, godzin do naładowania akumulatora.
• Ładowarka biurkowa. Wygodne i oszczędzające zużycie portu ładowania urządzenie, które czasami potrafi naładować również akumulator gdy znajduje się on poza radiotelefonem.
• Stopień ochrony przed pyłem i wodą. Szczególnie istotne, gdy planujemy wykorzystywać radiotelefon w różnych warunkach pogody i otoczenia. Im większy numer tym lepsza ochrona, szczegóły można sprawdzić pod adresem https://pl.wikipedia.org/wiki/Stopie%C5%84_ochrony_IP 
• Wbudowany odbiornik FM, umożliwiający odsłuch stacji radiowych nadających w zakresie 88-108MHz
• Wbudowana biała dioda LED, często nazywana “latarką”.

Podany zestaw kryteriów jest dość szeroki, dlatego proponujemy wybrać z niego to, co uznajemy za istotne, a dopiero po zdefiniowaniu wymagań rozpocząć poszukiwania urządzenia spełniającego najwięcej z nich.

Powyższe zestawienie wyczerpuje limit radiotelefonów, których można używać w Polsce bez licencji (pozwolenia radiowego). Przy zakupie urządzeń, szczególnie z drugiej ręki, należy uważać na urządzenia importowane, pracujące w innych standardach. Można do nich zaliczyć między innymi pracujące w paśmie 433MHz radiotelefony LPD (Low Power Device) oraz popularne w Ameryce Północnej radiotelefony FRS (Family Radio Service), działające w pasmach 462MHz i 467MHz.

Wśród wielu osób wielką pokusę budzi kupowanie na potrzeby tego rodzaju komunikacji radiotelefonów o większej mocy, nie będących urządzeniami przeznaczonymi do pracy bez pozwolenia radiowego. Zazwyczaj są to radiotelefony przewidziane do pracy na pasmach krótkofalarskich lub komercyjnych. Zdecydowanie przestrzegamy przed takim postępowaniem, gdyż użytkowanie tego rodzaju urządzeń bez pozwolenia stanowi naruszenie prawa i może spowodować liczne konsekwencje, z karnymi włącznie. Aby zrozumieć, z czym się wiąże używanie takich radiotelefonów, warto zaznajomić się z artykułem kolegi Maćka SP5IDC, dostępnym na stronie https://sp5pot.org.pl/2025/11/dlaczego-tanie-latwo-dostepne-radia-zabijaja-pasmo-pmr446/ 

Osoby zainteresowane używaniem sprzętu wymagającego pozwolenia radiowego zachęcamy do zdania egzaminu krótkofalarskiego. Pozwoli to na legalną eksplorację fascynującego świata łączności radiowej. Do tego czasu proponujemy rozpoczęcie przygody i nauki z komunikacją radiową z o wiele przyjaźniejszym do tego zastosowań sprzętem, dostępnym do legalnego użytku bez licencji.